hoặc

Bạn đang chuẩn bị đề tài và tài liệu tham khảo cho bài khóa luận, đồ án tốt nghiệp sắp tới của mình. Vậy bạn có thể tham khảo thêm bài luận án tiến sĩ ngành Luật học dưới đây với đề tài nghiên cứu: Pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay. Chúc các bạn có một kỳ báo cáo thực tập tốt nghiệp thành công.

Luận án tiến sĩ: Pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay

MỞ ĐẦU

Cùng xu thế chung của thế giới, là một quốc gia đang phát triển, Việt Nam đã đạt được những thành công nhất định trong xóa đói, giảm nghèo, song lại phải đương đầu với những thách thức lớn lao về môi trường. Những thách thức này đòi hỏi Đảng và Nhà nước phải sớm tìm ra các giải pháp giải quyết có hiệu quả các vấn đề môi trường ở Việt Nam.

Nhận thức được điều đó, trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm đến việc thực hiện các biện pháp khác nhau để BVMT. Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 03/6/2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 7 (Khóa XI) về chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường đã khẳng định: “Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường là những vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, có tầm ảnh hưởng lớn, quan hệ, tác động qua lại, cùng quyết định sự phát triển bền vững của đất nước; là cơ sở, tiền đề cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của cả hệ thống chính trị; là trách nhiệm và nghĩa vụ của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự tham gia, giám sát của toàn xã hội”.

Nghị quyết khẳng định: “Môi trường là vấn đề toàn cầu. Bảo vệ môi trường vừa là mục tiêu, vừa là một nội dung cơ bản của phát triển bền vững. Tăng cường bảo vệ môi trường phải theo phương châm ứng xử hài hòa với thiên nhiên, theo quy luật tự nhiên, phòng ngừa là chính; kết hợp kiểm soát, khắc phục ô nhiễm, cải thiện môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; lấy bảo vệ sức khỏe nhân dân làm mục tiêu hàng đầu; kiên quyết loại bỏ những dự án gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Đầu tư cho bảo vệ môi trường là đầu tư cho phát triển bền vững”. Bên cạnh đó, trong Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 khẳng định quan điểm:“Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của toàn xã hội, là nghĩa vụ của mọi người dân; phải được thực hiện thống nhất trên cơ sở xác định rõ trách nhiệm của các Bộ, ngành, phân cấp cụ thể giữa Trung ương và địa phương; kết hợp phát huy vai trò của cộng đồng, các tổ chức quần chúng và hợp tác với các nước trong khu vực và trên thế giới…”

Một trong những công cụ quan trọng trong việc bảo vệ môi trường luôn được Đảng và Nhà nước ta coi trọng là hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường. Định hướng xây dựng, hoàn thiện pháp luật về môi trường được coi là nhiệm vụ trọng tâm nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế bền vững, thực hiện tốt các cam kết quốc tế của Việt Nam. Nghị quyết 24-NQ/TW cũng khẳng định “Chú trọng xây dựng và hoàn thiện pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và các lĩnh vực có liên quan như đầu tư, thuế, xử lý vi phạm hành chính, dân sự... theo hướng bổ sung, kết hợp khắc phục các chồng chéo, xung đột pháp luật nhằm tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho việc thực hiện các nhiệm vụ. Hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, xung đột trong ứng phó với biến đổi khí hậu, khai thác, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường. Sửa đổi, bổ sung các chế tài hành chính, kinh tế, hình sự... về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường, bảo đảm đủ sức răn đe.

Đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật”. Bằng những nỗ lực của mình, Việt Nam đang dần dần hình thành một hệ thống chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường với sự ra đời của hàng loạt văn bản pháp luật quy định nhiều biện pháp bảo vệ môi trường như: biện pháp hành chính (đây là biện pháp áp dụng chủ yếu), biện pháp hình sự, biện pháp dân sự và bước đầu sử dụng một số công cụ kinh tế.

Tuy nhiên, biện pháp hành chính với đặc trưng “Mệnh lệnh – kiểm soát” sẽ chỉ có giá trị trong phạm vi các quan hệ về quản lý nhà nước, còn biện pháp hình sự chỉ được áp dụng khi có các hành vi vi phạm các quy định của Nhà nước về bảo vệ môi trường nguy hiểm cho xã hội và được xét trong phạm vi mối quan hệ giữa hai chủ thể là Nhà nước và công dân. Nhà nước cũng đã ban hành các quy chuẩn, tiêu chuẩn giới hạn về chất thải và thông qua các biện pháp giám sát, kiểm tra, thanh tra, xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự… buộc các chủ thể kinh tế hoạt động sản xuất, kinh doanh phải tuân thủ pháp luật.

Do đó, một thực tế rất dễ nhận thấy là ở Việt Nam hiện nay thiên về sử dụng các biện pháp hành chính trong lĩnh vực pháp luật môi trường. Nếu chỉ nhìn vào các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường hiện nay chúng ta sẽ thấy có nhiều quy định liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước. Đây là một điều rất không bình thường, gây ra một hiệu ứng không tốt trong xã hội vì công tác bảo vệ môi trường dường như chỉ là công việc riêng của Nhà nước, chưa trở thành sự nghiệp của toàn dân.

Với chức năng cung cấp dịch vụ công cho người dân, Nhà nước thể hiện vai trò quan trọng của mình trong công tác bảo vệ môi trường là một điều tất yếu. Song nếu quá chú trọng tới việc sử dụng các biện pháp, các công cụ tác động mang tính chất công quyền mà coi nhẹ các công cụ mang tính chất kinh tế, các biện pháp kích thích lợi ích đối với cộng đồng thì chính sách bảo vệ môi trường ở Việt Nam có thể không mang lại kết quả như mong muốn.

Môi trường với những đặc trưng riêng, hậu quả của hành vi gây ô nhiễm môi trường trong nhiều trường hợp chưa thể gây ra những hiệu ứng tức thời; thiệt hại rất khó xác định được và khó nhận biết hết, do đó phản ứng của xã hội sẽ không quá gay gắt và kịp thời. Trong trường hợp này, việc sử dụng các công cụ có tính chất kinh tế để tác động tới lợi ích của các chủ thể sẽ mang lại kết quả tốt hơn là các biện pháp hành chính.

Trong bối cảnh trên, việc tăng cường sử dụng các công cụ kinh tế chính là biện pháp tương đối có hiệu quả trong bảo vệ môi trường. Sử dụng các công cụ kinh tế trong quản lý nguồn tài nguyên và kiểm soát ô nhiễm môi trường chính là việc dùng những lợi ích vật chất kích thích các chủ thể thực hiện những hoạt động có lợi cho môi trường, khiến các biện pháp “kiểm soát ô nhiễm” trở nên mềm dẻo, hiệu quả, tiết kiệm chi phí hơn, kích thích phát triển công nghệ, cung cấp nguồn thu ngân sách cho Nhà nước để hỗ trợ cho các chương trình kiểm soát ô nhiễm.

Vì vậy, các công cụ kinh tế được xác định là một trong những biện pháp được sử dụng để đạt mục tiêu bảo vệ môi trường thành công. Tuy nhiên, đây không phải là biện pháp sử dụng riêng biệt mà cần phải sử dụng kết hợp với các biện pháp khác như biện pháp hành chính, biện pháp giáo dục…

Chính vì lí do trên, trong Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 256/2003/QĐ-TTg ngày 02/12/2003, một trong những giải pháp thực hiện Chiến lược được đưa ra là: “Đẩy mạnh áp dụng công cụ kinh tế trong quản lý môi trường”. Đặc biệt, ngày 03/6/2013 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra Nghị quyết 24-NQ/TW về chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường đã đưa ra năm giải pháp quan trọng, đặc biệt giải pháp thứ tư khẳng định “Quán triệt và vận dụng có hiệu quả các nguyên tắc: người gây ô nhiễm phải trả chi phí để xử lý, khắc phục hậu quả, cải tạo và phục hồi môi trường; người được hưởng lợi từ tài nguyên, môi trường phải có nghĩa vụ đóng góp để đầu tư trở lại cho quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường”.

Vì thế, việc nghiên cứu để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, đánh giá đúng thực trạng pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường và đưa ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật về sử dụng các công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường là việc làm cần thiết và có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn.

Bấm nút thanks
sau đó bấm Tải xuống

Download tài liệu - chọn link phù hợp để download